H i s t o r i e
Het landgoed Smederov heeft, net zoals de omliggende dorpen ®dár en ®dírec waarmee het tegenwoordig één gemeente vormt, een eeuwenoude geschiedenis. De oudste historische documenten die bestaan over ®dár dateren van rond 1326, wanneer de gotische kerk van de “Sv. Václav” (Sant Wenceslau) gebouwd werd. ®dírec is ongeveer 50 jaar jonger en Smederov, oorspronkelijk een riddernederzetting, stamt uit 1654.

Tot na de eerste wereldoorlog is het landgoed Smederov een onderdeel geweest van de uitgebreide landerijen, behorende bij het kasteel Hradiste in het stadje Blovice, ongeveer twintig kilometer ten zuidoosten van Pilsen. Hradiste zelf is vanaf de achttiende eeuw in het bezit geweest van de Kolowrat’s, een van de vooraanstaande Tsjechische adellijke families.

Na het uiteenvallen van de Habsburgenmonarchie in 1918 kwamen ook belangrijke veranderingen in het landgoedbezit in het algemeen. De laatste eigenaar van het grootlandgoed Hradiste Jan Pálffy van Erdöd verkocht het geheel aan Adolf Klikar, een rijke fabrikant. Het totale landgoed Hradiste telde in die tijd 1790 hectare, Smederov met zijn 60 hectare maakte er slechts een klein deel van en werd in eerste instantie verhuurd.

Begin jaren dertig van de vorige eeuw kwam Smederov in bezit van Frantisek Vladimír Novák, grootvader van de huidige eigenaresse. De Heer Novák, eveneens als zijn echtgenote arts van beroep, behoorde in het vooroorlogse Praag tot de bekende persoonlijkheden zowel op het wetenschappelijk als op het culturele gebied. Als een van de eerste Tsjechische radiologen was hij onder meer de grondlegger van het Radiotherapeutisch instituut te Praag.
Aanschaf van het landgoed Smederov betekende voor het echtpaar Novák niet alleen een belegging in onroerend goed, maar ook mogelijkheid om met hun gezin tijd door te brengen in een landelijke omgeving, genietend van de natuur en van de dieren op en rond het landgoed.

Voor Smederov waren het jaren van voorspoed en (letterlijk) bloei. In de, voor die tijd hypermoderne, stallen stonden rond 100 stukken rundvee, rij- en werkpaarden, pluim- en andere kleinvee, men beschikte over een eigen bakkerij, groentetuin, boomgaard, 12 hectare bos, akkers en een eigen visvijver. Ook de siertuin ontbrak niet en de dorpsbewoners denken tot vandaag met weemoed aan onder andere prachtige waterlelies die de kleine vijvers in de tuin hebben gesierd.

In de moeilijke oorlogsjaren trof de familie Novák een groot verlies. In het najaar van 1940 overleed op 46 jarige leeftijd dokter Novák als gevolg van stralingsziekte. Het feit dat de röntgenstralen naast de genezende ook nadelige gevolgen voor het menselijke lichaam kunnen hebben was in de beginjaren van de radiologie nog niet bekend. . . Zijn vrouw en twee kinderen hebben, mede dankzij de voedselvoorraden en productie van de landerijen in Smederov, de tweede wereldoorlog verder redelijk goed doorstaan en ging na de oorlog het werk en de schooltijd in Praag verder en bracht het gezin hun vakantie meestal door op Smederov. Vooral de kinderen hebben genoten van het buitenleven en het spelen met de leeftijdgenoten uit het dorp. Maar lang zal hun tamelijk zorgeloze leven niet duren.

Jaar 1948 betekende een mijlpaal in de geschiedenis van Tsjechië. De Communistische partij greep de macht in het land met onder andere grootschalige confiscatie van het bezit van de “kapitalistische elementen” als gevolg. “Een ieder is gelijk, een ieder heeft gelijk” was de motto en zo werd ook het landgoed Smederov onteigend en kwam in het bezit van de communistische staat. Wat volgde in de veertig jaar daarna is algemeen bekend en staat zonder meer als de zwarte bladzijde in de geschiedenis van wat ooit een rijk en ontwikkelde land in het hartje van Europa was.
Voor Smederov waren het jaren van achteruitgang. In het begin zette men het agrarische bedrijf voort, het ooit statig herenhuis werd ontdaan van alle “onnodige versiersels” en verbouwd tot onderdak van enkele arbeidersgezinnen. Toen in de jaren 70 de bakkerij tijdens een brand totaal verwoest raakte en ook het dak van de naastgelegen stal vlam vatte, ging het bergafwaarts met het landgoed. Men haalde het vee weg en het onderhouden van de gebouwen en het land bleef achterwege. De natuur kon haar gang gaan, uit de wijde omgeving kwam men steen halen uit de gebouwen en liet gerust afval achter op de door niemand bewaakte binnenplaats. Mensen die in die tijd in het herenhuis hebben gewoond hadden blijkbaar geen moeite met het leven op een vuilnisbelt en lieten gerust ook hun afgedankte huisraad buiten liggen. Al het bezit in het land was immers van het volk, van iedereen en dus voelde zich niemand verantwoordelijk voor het onderhouden ervan.


November 1989 en de val van het communistische regime betekende echter nieuwe hoop voor het land en zo ook voor het landgoed Smederov. Nog in de winter van 1989 maakten de kinderen van de laatste particuliere eigenaar aanspraak op het destijds onterecht ontvreemd eigendom van hun (inmiddels overleden) ouders. In de zogenaamde restituties die in de daaropvolgende jaren in het hele land volgden, kwam na veertig jaar Smederov weer in het bezit van familie Novák.

Maar bijna niets leek op het landgoed van toen. Vervallen, vervuild, vol met vreemde mensen. Een aantal jaren leek het bijna onmogelijk voor broer en zus Novák de draad opnieuw op te pakken en het landgoed in zijn eer te herstellen. Na een uitgebreid familieberaad heeft men uiteindelijk beslissing genomen het bijna 60 hectare groot landgoed op te delen in “behapbare” stukken. De uitgesproken agrarisch grond bleef in het bezit van Hr. Novák junior, een aantal percelen hield zijn zuster aan nadat zij het zogenaamd centrale gedeelte (dat vooral een woonfunctie had) begin 2009 heeft geschonken aan haar dochter.

Een nieuwe episode in de geschiedenis van het landgoed Smederov is begonnen toen in de zomer van 2009 de laatste “communistische” huurders uit het herenhuis zijn vertrokken. Het herstel kon nu echt beginnen.

Tegenwoordig telt het landgoed Smederov iets meer dan 9 hectare grond. Uit de gebouwen zijn twee woonhuizen overgebleven: het herenhuis (nr.2) en het huis waar vroeger de tuinman met zijn gezin woonde (nr. 18), verder nog een kleinere stal en schuurtjes. De grote stal was al in een zeer slechte staat en werd in de zomer van 2008 afgebroken; van de grote hooischuur was helaas het dak niet meer te redden.
Actuele informatie over de reconstructie van het landgoed kunt u vinden op de pagina "Nieuws", zowel historische als meer recente foto's zijn in de fotogalerij.

home welkom wij gastenhuis fotogalerij nieuws contact

 

 

 

 

.